2025 yılını geride bırakıp yeni yıla merhabasını iletebilmek için BirKültür gelenek olduğu üzere bu yıl da kartpostalları tercih etti. Bu yıl kartpostal yazım geleneğinin altıncısını hayata geçirmek üzere Ayrancı Aysel Yücetürk Anadolu Lisesi Yavuz Yücetürk Okul Müzesinde kaleme alındı kartlar. Bu müzenin tercih edilmesine geçilmeden önce kartpostal yazma etkinliği BirKültür için nasıl başladı öncelikle ona değinmek isterim.

BirKültür son yıllarda her geçen gün hızını daha fazla arttırmaya devam eden değişim süreci içerisinde kültürleri, kaybolmaya yüz tutan gelenekleri korumaya çalışmaya, yaşatmaya, sürdürmeye belki de unutulmasının bir nebze olsun önüne geçebilmeye yönelik çalışmalar yürütmeye devam ediyor.

Kartpostal geleneği ise çalışmalarından yalnızca bir tanesi…

Peki, neden kartpostal?

Belki, artık günümüzde birçoğumuzun en yakınımızdakilerin bile el yazısını hiç görmediğimiz bu günlerden, bir zamanlar daha çok iletişim amacıyla hazırlanan, güzel dileklerin, hatta bazı bazı özel bir ana dair fotoğrafların ulaşmasının yegâne aracı olan kartpostallı günlere duyulan özlem…

Belki, herkesin birbirinden ve her şeyden anında haberdar olabildiği bu günlerden,  daha uzun ama beklenmedik bir zamanda bir haberin posta kutusunda bulunmasının verdiği heyecana duyulan özlem…

Belki, kolay erişilebilir sosyal medya platformlarından, daha çok görsel odaklı iletişim araçlarından, birçok duyguyu telefonda tek bir dokunuşla oluşturduğumuz emojilerle ifade edebilir olduğumuz bu günlerden; duyguların çizimlerle sözcüklerle, dokunuşlarla ifade edildiği günlere özlem…

Ve artık unutulmaya yüz tutan kartpostal kültürü ile duyarak, dokunarak, hissederek yaşamaya yaklaşmak için güzel ve anlamlı bir vesile…

Ne Zaman Başlandı?

BirKültür müzeciliğe ve müzelerin tanıtılmasına yüksek önem veren bir oluşum; bu yönde kültürel mirasın korunmasına ve sürdürülebilir kılınmasına aracılık edebilmek de çok kıymetli bir uğraş… Müzeler ve kartpostal kültürü bir araya getirildi ve her yıl el yazısı ile hazırlanan kartpostallar hem ülke içinde hem de dünya üzerinde yüzlerce müzeye ulaştırıldı. 2020 yılında başlanan uygulama ile her yıl bir müze belirleniyor ve o müzenin var ise basılı kartpostalı temin ediliyor, yok ise müzenin kartpostalları oluşturuluyor ve yeni yıl dilekleri bu kartlar aracılığıyla gönderiliyor. Bu etkinlikte her yıl yüz posta kartı gönderimi hedefleniyor.  O yıl belirlenen tema kapsamında seçilen müzeden yurt içinde ve yurtdışında yer alan kurumlara, müzelere bazı zaman da kültür merkezlerine, kimi zaman da temayla bağ kurulan eğitim kurumlarına ulaşılıyor…

2020’den 2025’e İstanbul Modern, Müze Kumbaram, Ankara Etnografya Müzesi, Cumhuriyet Müzesi (Hakan Keleş’in başarılı illüstrasyonlarından ‘Lilliputlar Serisi” çizimlerinden, Atatürk’ün II. Meclis Binası önünde yer aldığı çalışma) ve Mustafa Ayaz Müzesi kartpostalları ile yapıldı gönderiler.

2025 yılından 2026’ya

2025 yılının son günlerine yaklaşırken yeni bir müze seçimi ve etkinlik için mekân arayışına girildi. Yıl içerisinde farklı temalar ve öneriler gelirken günden güne öneminin arttığının hissedildiği eğitim kavramı öneriler arasında öne çıktı.

Eğitim her birimiz için yaşam sürecimiz içerisinde davranışlarımızı, düşüncelerimizi, düşünce şekillerimizi, dünyayı görme ve algılama biçimlerimizi şekillendiren en temel edinimdir. Yaşama başladığımız, dünyaya gözlerimizi ilk açtığımız anda başlayan eğitim ve öğrenme serüveni okul sıralarına oturduğumuz o an toplumsal bir boyut da kazanmaya başlar. Okul sıralarının her birimizde bıraktığı iz, yaşattığı deneyim farklı olsa da yarattığı duygu benzerlikler taşır. Tarih boyu bu deneyim ise her kuşak için farklı öğrenme yöntemleriyle, öğrenim ekipmanlarıyla ve farklı öğrenme mekânlarıyla şekillene gelmiştir. Okulların öğrenim materyali olarak biriktirmeye başladığı nesnelerin koleksiyon haline gelmesiyle ise okul müzeleri kavramı ortaya çıkmış ve bu kurumlar zamanla okulun ve eğitim sisteminin gelişiminin izlenebildiği alanlara dönüşmüştür. 2017 yılından bugüne her ilde “Eğitim Tarihi Müzeleri” yer almaya başlamış olsa da Okul Müzesi olarak Türkiye’de ne yazık ki çok az sayıda müze bulunmaktadır. Eğitimin hafızasını yaşatan, bilgi ve öğrenmenin izini sürebildiğimiz bu mekânlar müze olmanın da ötesinde yaşayan deneyimler sunan öğrenim alanlarıdır aynı zamanda. Okul dışına çıkmadan okul dışı öğrenme imkânı yaratan; dokunarak, deneyimleyerek geçmişe dair anıları canlandırmaya fırsat veren mekânlardır.

Türkiye’de okul müzelerinin sayısının oldukça sınırlı olması BirKültür’ü bu alana yönelten etmenlerden oldu.

Ayrancı Aysel Yücetürk Anadolu Lisesi Yavuz Yücetürk Okul Müzesi

18 Mayıs 2011 tarihinde Ayrancı Aysel Yücetürk Anadolu Lisesi içerisinde aktif bir birim olarak hizmet veren müze 1979 yılında Ayrancı Lisesi adı ile kurulan okulun tarihsel birikimine sahip çıkmak; milli, manevi ve kültürel değerleri korumak, gelecek nesillere  ve öğrencilere aktarmak, Türk eğitim tarihi ve kültürü bakımından  değer taşıyan belge ve  eserleri korumak, değerlendirmek, eğitim sürecinin aktif bir parçası haline getirmek amacı ile  Okul Eğitim Müzesi olarak kurulmuş.

Müzeye öncelikle hayırsever  Sayın Yavuz Yücetürk’ün  (Aysel Yücetürk’ün eşi) yirmi beş yıllık birikimlerini bağışlaması  sayesinde ve de   “Mazisi Olmayanın Atisi Olmaz” kampanyası düzenlenerek gönüllülerin bağışları ile  eserler kazandırılmış.

Müzede toplam  909  eser bulunduğu biliniyor. Bu eserlerin yedisi  paha biçilmez kültür değeri taşımakta. Kültür Bakanlığı arkeolog ve uzmanlarınca tespiti yapılan 1833 yılına ait  bakır tas, divitlikler, barutluklar,1876 yılında yazılmış Kur’an-ı Kerîm ve tartı (kantar) da paha biçilemez kültür değeri taşıyan eserlerden.

Okul Eğitim Müzesinde 1979 yılından itibaren okulun elde ettiği başarılar ve dereceler sonucunda alınan madalyalar ve plaketler, mezun  ünlülere ait  kütük defterleri, yıllıklar, fotoğraflar,  daktilolar, eski ders araç- gereçleri,  Aysel Yücetürk’e ait eşyalar, 1925 -1950  yılları arasında yayımlanan ve yakın tarihimize  tanıklık eden gazeteler, dergiler, ders kitapları, romanlar ve  eğitimle ilgili  Osmanlıca yazılmış  evraklar, pasaport, nüfus kayıt örnekleri, öğretmen ve öğrencilere ait  diplomalar, sicil  raporları, karneler,  haritalar, taş plaklar, gramofonlar, radyolar, dikiş makineleri, kömürlü ütüler, lambalar,  fotoğraf makineleri bulunmakta.

BirKültür Ailesi Müze Gezisi ve Kartpostal Etkinliği

BirKültür ailesi bu kıymetli müzeyi, hayata geçirilme sürecini titizlikle yürüten, müzenin her noktasında, içerde yer alan tüm eserlerde, özverisini ve emeğini derinden hissettiğimiz okulun tarih öğretmeni Meryem Kaya anlatımı ile dinledi.  Müze gezisi sonrasında aynı bölüm içerisinde yer alan konferans salonuna geçildi. Okul müzesinin hayata geçirilme yolcuğu esnasında süreçlere yönelik deneyimler tüm samimiyeti ile paylaşılırken okulun müze kulübü öğrencileri ve onların yürüttüğü çalışmalara da değinildi. Emeğin, özverinin, gönüllülüğün yarattığı katma değeri görmek geleceğe dair umutları tazeledi ve güçlendirdi.

BirKültür ise unutulmaya yüz tutan kartpostal geleneğine değindiği kısa bir sunum gerçekleştirdi aynı gün.

Etkinlik kapsamında Türkiye’de doksan beş farklı eğitim, eğitim tarihi ve okul müzelerine yazıldı yeni yıl dilekleri, Dünya’da ise yine aynı temalarla bağ kurulan on farklı müzeye gönderildiler. Kim bilir belki de yeni yılda yeni okul müzelerinin hayata geçirilmesine ilham olur yazılan dilekler, belki de yeni müzelerle kurulacak bağın güzel bir köprüsü olur…

2026 yılında seçilecek yeni müzenin heyecanı ile…